آسمایی - آرشیف 2018

اسناد، مقالات ، تحلیل ها و تبصره ها:

03.04.2018

پوهنیار بشیر مومن

 جامعه شناسی خیانت

خیانت به عنوان یک پدیده همه گیر در کشورهای مختلف  به اشکال ودرجات مختلف وجود دارد، از مناسبات عشقی وروابطه شخصی گرفته تا خیانت به  سازمان های سیاسی  ودولت وملت میگردد.  و به کسی که عمل خیانت را انجام میدهد ، خائن اطلاق می‌گردد،  یعنی  کسی که اصول را آگاهانه نقض می‌کند و تعهدهای اساسی را زیرپا می‌گذارد.

از دید جامعه شناسی تاریخی، زمانی که ساده‌ترین تشکیلات اجتماعی، مانند قبیله به وجود آمد، به طور طبیعی این فرض وجود داشت که...ادامه...

 

28.03.2017

سخن روز آسمایی

کنفرانس تاشکند مجمع حرافی

و یا دستاورد برای صلح و همکاری؟

برخی ناظران با توجه به خبرها در مورد کومک روسیه و ایران به طالبان و نیز به تشدید تیره گی در مناسبات روسیه و غرب و نیز چه گونه گی روابط ایالات متحده و ایران، برگزاری کنفرانس تاشکند را بی اهمیت و حتا یک حرافی پوچ ارزیابی کرده اند. و اما، ‌با توجه به متن اعلامیهٔ‌ مشترک و نیز ارایه پیشنهاد سه جانبه افغانستان،‌امریکا و روسیه از سوی وزیر خارجهٔ‌ روسیه و استقبال رییس جمهور غنی از این طرح، میتوان گفت که ممکن است این ناظران به تاریخ مناسبات روسیه  و غرب و تجاربی که آنان در زمینهٔ‌ پیشبرد همزمان دعوا و دیپلوماسی دارند، کم توجهی کرده باشند.  

اهمیت ملاقات و توافق رییس جمهور غنی و سرگی لاوروف وزیر خارجهٔ روسیه در مورد برگزاری نشست سه جانبه افغانستان ، ‌روسیه  و امریکا، چنان است که میتوان آن را  به اندازهٔ نتایج کنفرانس تاشکند مهم دانست. شاید بدون این رویداد،‌ ارزیابی بدبینانه در مورد نتایج کنفرانس تاشکند واقعبینانه تر جلوه میکرد.

گفتنی است که در رابطه به طرح روند صلح پیشنهادی حکومت افغانستان در موقف رسماً بیان شدهٔ روسیه و امریکا همسویی هایی را میتوان یافت. سرگی لاوروف در ملاقات با رییس جمهور غنی،  از پروسه صلح تحت رهبری و مالکیت افغانستان ابراز حمایت کرد . معاون وزیر خارجهٔ‌امریکا نیز طی ملاقات جداگانه با رییس جمهور غنی در حاشیهٔ کنفرانس تاشکند از تعهد کشورش به خاطر تطبيق ستراتيژی متذکره اطمينان داد و گفت که امريکا از پروسه صلح تحت رهبری و مالکيت افغانستان حمايت همه جانبه می نمايد.

این که روسیه به طلبان کومک تسلیحاتی میکند ،‌ الزماً به معنای آن نیست که روسیه خواهان به قدرت رسیدن طالبان باشد. روسیه با دادن کومک به طالبان از یک سو و همزمان با آن ارایه پیشنهاد مذاکرات سه جانبه شاید  میخواهد به حکومات امریکا و افغانستان نشان بدهد که توان ایجاد مزاحمت جدی را دارد،‌ و اما در عین زمان تحت شرایط معینی حاضر است تا در رابطه به افغانستان با امریکا همکاری کند. در عین زمان سخن گفتن نظامیان ارشد امریکا در مورد کومک نظامی روسیه به طالبان، الزماً  به معنای آن نیست که امریکا خواهان همکاری روسیه در مورد افغانستان نباشد. برخلاف، با توجه به پیچیده گی هایی که حکومت ترامپ در رابطه به مناسبات با کرملین با آن مواجه است، چنین چیزی میتواند توجیه گر توافق حکومت امریکا در مورد مذاکرات سه جانبه پیشنهادی باشد.

امریکا و روسیه در گذشته نیز نشان داده اند که به رغم اختلافات عمیق در مسایل دیگر، میتوانند روی مسایلی که به نفع هر دو جانب باشد،‌ روی همکاری به توافق برسند.

اگر نشست سه جانبه افغانستان ، امریکا و روسیه برگزار شود و اشتراک کننده گان بتوانند در آن به توافقاتی دست یابند،‌ در این صورت این نتنها برای افغانستان و منطقه، بل در سطح به مراتب وسیعتر از آن حایز اهمیت خواهد بود. البته این یک امکان بالقوه است- امکانی که تحقق آن تدبیر و جسارت سیاسی میخواهد. دور از احتمال نیست که پیشنهاد لاوروف یک مانور ظاهری سیاسی باشد. و اما، به نفع  امریکا و افغانستان است  تا آن را جدی بگیرند و به بتهٔ ‌آزمون بگذارند. این آزمون هیچ زیانی را نمیتواند متوجه افغانستان و یا هم  امریکا  بسازد.

کنفرانس بین‌المللی تاشکند برای افغانستان با موضوع

پروسه صلح، همکاری در عرصه امنیتی و اتصال منطقه‌یی

متن سخنرانی رییس‌جمهور محمد اشرف غنی

اعلامیۀ کنفرانس تاشکند

ورود به صفحهٔ‌ویژه ٔ‌نوروزی آسمایی

 

سخن روز آسمایی

اگرچه داعشی، نوروز را زند به تیر

به  سبزه ، از سموم طالبی، جفا رسد

بهار را به خانه ها بریم و سرکشیم

که نوبت گل و صبوحی و صفا رسد

 

نوروز او نوی کال مو مبارک شه!

نوروز جشن و میراث فرهنگی باستانی ما است و نه باید اجازه بدهیم تا نوروز قربانی تیغ زهرآلود حلقات تکفیری گردد.

صدای تحریم نوروز در افغانستان از حنجرهٔ‌ جریانی بلند است که اسلام رحمانی و مذهب حنفی را مورد حمله قرار داده و در صدد است تا در مجموع کلیت معنوی جامعهٔ ‌ما را مسخ نموده و به قهقرا سوق دهد.

نوروز نه ریشهٔ زردشتی دارد و نه ریشه در کدام دین دیگر. واقعیت این است که نوروز بسیار کهنسال تر از دین زردشتی است .

نوروز در هزاره های پیش از تاریخ ریشه دارد. به همین جهت آنچه که در شاهنامه و یا هم در آثار دانشمندان و مورخان سده های گذشته راجع به نوروز و پیریزی آن توسط یما و یا جمشید (‌ و در برخی منابع منسوب کردن آن به کیومرث) آمده ، ‌اسطوره است و نه حقیقت تاریخی. البته که اسطوره ها در جای خود میراث های ارزشمندی اند و اما نه باید آن ها را با تاریخ مغالطه کرد. زمان و شیوهٔ برگزاری نوروز هم در پهنهٔ‌ زمان در اثر عوامل گوناگون پیوسته دگرگون گشته است. تاریخ نوروز در شکل کنونی بر میگردد به زمان پادشاه مسلمان ملکشاه سلجوقی و ساختن تقویم جلالی که مبدأ آن هجرت پیامبر اسلام به مدینه بوده و نوروز آن مطابق با اول برج حمل می باشد. این تقویم از روز جمعه نهم رمضان سال ۴۷۱ هجری تا امروز ادامه دارد. این تقویم هم در ایران و هم در افغانستان رواج داشته و دارد، با این تفاوت که ایرانی ها (‌فارس ها) در سال ۱۳۰۴هجری شمسی نام ماه های ساسانی را قانونی ساختند- نام هایی که دارای مفاهیم زردشتی اند- ولی در افغانستان تقویم را بر اساس برجها - برجهایی که از سده های دراز در تمدنهای مختلفی رایج بوده اند- باقی ماند. به هر رو ، تقویم خورشیدی منطقی ترین و طبیعی ترین تقویم جهان به شمار میرود و نوروز نخستین روز این تقویم است.

نوروز میراث مشترک ما و همه ملل ،‌ مردمان و کشورهایی به شمار میرود که در یک پهنهٔ‌ به مراتب گسترده تر جغرافیایی نسبت به زادگاه آن که بلخ باستان است،‌ نوروز را گرامی میدارند و برگزار میکنند. ملل متحد هم نوروز را در فهرست میراث معنوی بشریت ثبت کرده است.

نوروز جشن طبیعت است،‌ جشن پایان سرما ،‌ جشن آغاز بهار و جشن آغاز کشت و کار است و بی مناسبت نیست که در افغانستان این روز جشن دهقان نیز نامیده میشد.

 نوروز او نوی کال مو مبارک شه!

نوروز تان پیروز ،‌هر روز تان نوروز!

به امید این که سال نو، سال گشایش راه  برای بهروزی افغانستان باشد.

و میدانیم که بهترین آرزو ها هم به خودی خود تحقق نمیابند،‌ پس بیایید با هم بکوشیم تا در سال نو امیدواری مردم ما برای برون رفت از بحران جاری و گشایش راه مطمین برای فردای بهتر به واقعیت نزدیکتر گردد.

+

به مناسبت نوروز ما شما را به صفحهٔ‌ ویژه نوروزی آسمایی دعوت مینماییم- با نوشتارهایی در رد ادعاهای جاهلانهٔ‌ تکفیری و نیز با نوشتارهای ارزنده در باب رسوم ،‌ روایات و قصه های نوروزی:

ورود به صفحهٔ‌ویژه ٔ‌نوروزی آسمایی

ورود به صفحهٔ‌ ویژهٔ ‌فرخنده

پیام کانون هماهنگی زنان افغانستان به مناسبت هشتم مارچ

28.02.2018- کابل

سخنرانی  رییس جمهورغنی

سخنرانی عبدالله عبدالله رییس اجراییه

سخنرانی صلاح الدین ربانی وزیر امور خارجه

   در دومین کنفرانس پروسۀ کابل

 

25.02.2018

شرکای جرمی پاكستان

اعلامیهٔ‌ انجمن حقوقدانان افغان در اروپا

25.02.2018

م .کرگر

د خداى بخښلي استاد عبدالله

خدمتگار بختاني  غمجن ياد

نن د فبروري ۲۴ نيټه سهار مهال مې غمجن خبر تر سترگو شو  چې استاد عبدالله بختانې خدمتگار صيب هم له دې فانې نړۍ سترگې پټې کړې . زه  له هغه مهاله چې له کلي کابل ته راغلي وم  له خداى بخښلي استاد سره مې بلدتيا پيدا شوه . چې اوږده ماضي لري .

زه د لومړني ښوونځې په څلورم او يا پنځم ټولگي کې ووم چې د ننگرهار اخبار به د کونړونو د مزار درې ته مزار نورگل لومړني ښوونځي اداري ته راتللو . ما داخبار له  لوستلوسره  نوي مينه پيدا کړي وه ۪

يوه ورځ مې په هغه کې د يوه زلمي عکس وليده چې ځان يي پارلمان ته کانديد کړي وو ۪ هغه عبدالله بختانى  و او بيا وروسته چې زما ملگرتيا او دوستي د استاد او شاگرد په سطحه کې جاري شوه دى هم خدمتگار شو او...بشپړ متن...

24.02.2018

زرغونه عبیدی

نگاهی به همیار

یا قصۀ زنده گی عاشقانهٔ یک مرد باورمند به برابری زن و مرد

همیار یک ابتکار فرهنگی قابل توجه از جانب خانم امیلیا اسپارتاک برای بزرگداشت او وخواهران و برادرانش از پدرشان  شادروان میر اسماعیل مسرور نجیمی  و مادر شان شادروان زینت نجیمی است. این زوج عاشق پس از یک عمر زنده گی مشترک ، در فبروری سال 2015 در یک روز و به فاصلۀ چند ساعت تفاوت با هم از جهان فانی  به سوی ...ادامه...

13.02.2018

حمید عبیدی

زنی که قلبش انسانی- جهانی بود به ابدیت پیوست

به یاد عاصمه جهانگیر مبارز خسته گی ناپذیر

عاصمه جیلانی جهانگیر در ۲۷ جنوری سال ۱۹۵۲در یک خانوادهٔ سیاسی دارای شهرت دفاع از حقوق بشر در شهر لاهور چشم به جهان گشود.

پدرش ملک غلام جیلانی چند بار از سوی حکومت های نظامی پاکستان به زندان افتاد و یا هم محکوم به حصر خانه گی گردید- یکی از این موارد زمانی بود که وی نظامیان پاکستانی را متهم به نسل کشی (ژینوسید) در پاکستان شرقی ( اکنون بنگله دیش) کرد .

مادرش ذبیحه جیلانی نیز از نخسیتن زنان مسلمان پنجاب بود که به تحصیلات عالی دست یافت. همچنان وی از  اولین زنانی بود که ملکیت میراثی اش را در پنجاب مدیریت کرد. این ملکیت در سال ۱۹۶۷ به خاطر فعالیت اپوزسیونی شوهرش، از سوی حکومت مصادره گردید.

عاصمه جهانگیر در جوانی وارد صحنه مبارزه علیه رژیم نظامی و سپس...ادامه...

10.02.2018

برمک پژواک

زندگینامۀ پوهاند فضل ربی پژواک

پوهاند فضل ربی پژواک فرزند مرحوم قاضی عبدالله خان در سال ۱۹۲۵میلادی در قریۀ کجۀ ولسوالی خوگیانی، ولایت ننگرهار چشم به جهان گشود و در قریه باغبانی، ولسوالی سرخرود ولایت ننگرهار ایام صباوت را گذراند.

در سال ۱۹۴۶میلادی با فراغت از لیسۀ حبیبیۀ کابل شامل فاکولتۀ حقوق و علوم سیاسی پوهنتون کابل گردید و در سال ۱۹۵۱ از رشتۀ اقتصاد وحقوق آن پوهنځی فارغ التحصیل شد. در ماه مارچ۱۹۵۲ ابتدأ به حیث اسیستانت در فاکولتۀ حقوق وبعدها منحیث مدیر نشرات و مدیر کورس های مالی و اداری آن پوهنځی ایفای وظیفه کرد. در سال ۱۹۵۷میلادی غرض تحصیلات عالی عازم امریکا گردید ومدت دو سال در رشتۀ علوم سیاسی در پوهنتون جورج تاون (George Town University) و پوهنتون امریکایی (American University) در شهر واشنگتن، مرکز ایالات متحدۀ امریکا، به تحصیل ادامه داد و در سال ۱۹۵۹ بعد از اخذ موفقانۀ درجۀ ماستری به وطن مراجعت کرده و به حیث استاد در پوهنځی حقوق و علوم سیاسی به تدریس پرداخت. ایشان همچنان در کشورهای سویدن، دنمارک، برتانیه و فرانسه در رشتهٔ حقوق و علوم سیاسی دوره های کوتاه مدت درسی را سپری کرده بودند.

مرحوم پوهاند پژواک انسانی شفیق، مربی متفکر و مبارزی آزادیخواه و با اراده بود که احترام به کرامت انسانی، اعتقاد به حقوق و آزادیهای مدنی و فردی و بالاخص حس مردم دوستی و وطن پرستی محور اساسی تمام ارزشها و فعالیت های علمی، اجتماعی و سیاسی شان را تشکیل میداد. توکّل به خداوند متعال، نگهداری عزت نفس و تقوای سیاسی را در همۀ امور شخصی و اجتماعی میثاق عمل قرار داده و از تواضع و غنای معنوی بیپایان برخوردار بود. پوهاند پژواک دارای ارتباطات وسیع اجتماعی بود و دوستان زیادی از اقشار مختلف مردم افغانستان بخصوص اهل معارف، پوهنتون و جمعیت شاگردانش داشت. دروس و خطابه هایش همه متوجه بیدار ساختن شعور سیاسی محصلان و ارایۀ واقعیت های تاریخ سیاسی واجتماعی افغانستان بود که با خود گذری و صراحت بیان میداشت و با ترت گویی ها و اظهار حقایق که بیان آن جرأت علمی و اخلاقی میخواست، اخطار و بسا ناملایمات اداری را متحمل میگردید.

مرحوم پوهاند پژواک اولین استادی بود که رویداد غضب پنجده توسط روسها و استرداد آن به افغانستان را در نوشته های درسی خود گنجانید و بعد از احتجاج رسمی سفارت شوروی (روسیه) مورد غضب حکومت شاهی وقت قرار گرفت.  پوهاند پژواک با خودگذری و بیان احساسات بی آلایش وطن پرستی در محافل علمی پوهنتون کابل، حرمت و اعتماد استادان را کسب کردند و در سال ۱۳۴۸ هجری شمسی مطابق به ۱۹۷۰میلادی در دورانی حساس به حیث اولین رئیس انتخابی پوهنتون کابل انتخاب گردیدند که ... ادامه...

10.02.2018

بشیر مومن

جامعه شناسی دسیسه

دسیسه، در لغتنامه های زبان یعنی توطیه، مکر، حیله، فتنه و عداوت است. توطیه یا دسیسه (Conspiracy) عبارت از نقشه‌های مملو از نیرنگ است، که توسط فرد دسیسه‌ گر طراحی و اجرا می‌گردد، تا وی در نهایت به نتیجهٔ موردِ نظر خویش دست ‌یابد. معنای توطیه نیز مقدمه چینی، آماده کردن، زمینه سازی و مساعد نمودن شرایط برای انجام یک کار که برعلیه کسی باشد اطلاق می‌گردد. کریم سروش در بررسی مفهوم توطیه، سه مفهوم را از هم جدا می‌کن: یک، توطیه‌ چینی، یا توطیه‌ واقعی است، دو، توطیه ‌پردازی با ساختن و پرداختن و اشاعهٔ‌ طرح‌های توطیه‌آمیز است و سه، پذیرش این پرداخت از سوی بخش عمده‌ء از جامعه، که آن را توهم توطیه می‌خوانیم.

درنخست باید گفت که يک تفاوتِ ميان توطیه و نظريه توطیه

 ( conspiracy theory) وجود دارد- توطیه عبارت است از...ادامه...

02.02.2018

دکتورس زرغونه عبیدی

پیامدهای ناگوار طبی ازدواج های خوردسال

این بحث با یک توضیح فشرده در مورد انواع بلوغ، عواقب فوق العاده ناگوار جسمی، جنسی و روانی ازدواج خورد سالان را در محراق توجه قرار داده است.

از نقطۀ نظر طبی نه تنها ظرفیت، توانایی و مقاومت جسمی دختران خوردسال بلکه توانایی و تحمل روانی و عقلی شان هم در قبال عواقب ازدواج در سنین طفولیت...ادامه...

15.01.2018

فدراسـیون سازمانهای پناهنده گان افغان در اروپا

قابل توجه فامیل های شهدا و مصدومین جنایات علیه بشریت در افغانستان

پیرامون ارزیابی مقدماتی جنایات  ارتکابی از اول ماه می ۲۰۰۳ تا امروز

01.01.2018

پوهنیار بشیر مومن

جامعه شناسی انحراف در سیاست 

   برای واژهٔ سياست معانی بسيار کثير و متفاوتی ارایه شده است. فرهنگ معين، سياست را به معنای حكم راندن بر رعيت و اداره كردن امور داخلی و خارجی كشور، هم چنان به معنای داوری، سزا، تنبيه و جزا، آمده و آورده است .

از لحاط تاريخی،  سقراط ، افلاطون و ارسطو از زمره نخستين فيلسوفانی هستند، كه در اين باره انديشه كرده اند. هرچند پيش از اينها نيز كار سياسى و تفكرات اجتماعى بوده است اما، اولين تأليفات مکتوب از دوران باستان متعلق به اين فيلسوفان است. برای  اصطلاح  "سياست"  تا کنون ده ها  معنا ارایه شده است؛ ولی، در کل ميشود...ادامه...

 

27.12.2017

اعلامیهٔ فارو به ارتباط سالروز شش جدی

27.12.2017

دستگير روشنيالی

نسل جوان به طرز  تفکر نوين ضرورت دارد

24.12.2017

حمید عبیدی

 عریضهٔ آقای عطا محمد نور علیه خودش

آرشیف مقالات سال 2017
آرشیف مقالات سال 2016
آرشیف مقالات سال 2015
آرشیف مقالات سال 2015
بخش دوم  آرشیف سال 2015
آرشیف سال 2014
آرشیف سال 2013
آرشیف سال 2012
آرشیف سال 2011
آرشیف سال 2010
آرشیف سال 2009
آرشیف سال 2008
آرشیف صفحهء فرهنگ تفکر،  مباحثات و صفحات و یژه