آسمایی فرهنگی :

-  عارف پژمان: تجاوز بر کودکان مهاجر افغان، در ایران اسلامی؛

- عارف پژمان : ریش آقا را باور کنیم  یا فرهنگ پنج هزار ساله را؛

- پرتونادری : دارالحکمت حکیم الحکما؛

- سیامک هروی: قصه و یک عالم حرف ناگفته؛

- ودان روښان : د دوو زمانو ټکر- د خوست د موساخیل ولسوالی د خلکو د پریکړی په هکله؛

- عبدالوکیل سوله مل: عشق و نفرت؛

- غلام حیدر یگانه: یک‌رقمی؛

- عبدالوکیل سوله مل : آگاهان تحصیل نکرده؛

- سليم شاه: د نومیالي لیکوال سر محقق دوست شينواري د ۲۵ تلين نمانځغونډه؛

- اکبر کرگر: د فرهنگ جوړونې صنعت او زموږ بده ورځ؛

- شیما غفوری: حقیقت وجود؛

- هارون یوسفی: با اجازه حضرت مولانا ؛ آرزو؛ و مطالب دیگر

 مطالب برگزیده از انترنت

نقدی بر اظهارات اخیر سفیر ایران در افغانستان در پرتو اسناد بین‌المللی
در ایران چه می‌گذرد؟

 تحلیلگران پاسخ می‌دهند

تظاهرات  اعتراضی ۱۳۹۶ در ایران
اکبر گنجی: فقیهان: هم دشمن عقل و اخلاق، هم غارتگر بیت المال

لینک خبرگزاری ها ،‌ نشرات رادیویی و تلویزیونی

اخبار و گزارش های افغانستان

 باختر

پژواک ـ پښتو پژواک ـ دری
 طلوع نیوز آریانا نیوز تلویزیون ملی
بي بي سي: دري پشتو

    آزادي :

 پشتو دري 
دويچ ويلي:   پښتو دری
صداي امريکا: پشتو دري
رادیوی چین: دری پشتو
رادیوی روسیه: پشتو دری
ت ار ت- ترکیه دری پشتو
العربیه   العربیه    
رادیو فرانسه   فارسی

 

 

15.07.2018

پوهاند زهما چشم از جهان بست

پوهاندعلی‌محمد زهما، استاد پیشین پوهنتون کابل و  شخصیت علمی و فرهنگی  فرهیختهٔ افغانستان به روز یک‌شنبه (۲۴ سرطان) در سن ۹۶ ساله گی در شهر وین کشور اتریش چشم از جهان بست- روانش در ابدیت شاد و آسوده باد!

پوهاند علی محمد زهما شخصیت بزرگی بود که تا توان داشت  به حیث یک دانشمند و فرهنگی  روشنگر و ترقیخواه با پاکنفسی تمام به جامعه و کشورش صادقانه خدمت کرد،‌ هیچگاهی در برابر صاحبان زور و زر سر خم ننمود و تا پایان زنده گی با سربلندی زیست.

آسمایی وفات این بزرگمرد دانش و فرهنگ را به فرزند ایشان و همکار پیشین آسمایی جناب دکتور دهقان زهما و همهٔ‌ خانوادهٔ ‌ایشان و نیز‌ همه اعضای  خانوادهٔ دانش و فرهنگ افغانستان تسلیت میگوید.

ما برای یادبود و بزرگداشت از پوهاند زهما یکی از آثار ارزشمند استاد و نیز نبشتهٔ  دو تن از شاگردان سرشناس وی را به خواننده گان آسمایی تقدیم میداریم.

15.07.2018

عبدالباري جهاني

 زما استاد علی محمد زهما

یوه شېبه مخکي خبر سوم چي زما او د افغانستان د تاریخ د زرهاوو نورو شاګردانو قدرمن استاد پوهاندعلی محمد زهما د ۹۶ کالو په عمر په اطریش کي وفات سو- انّا لله و اناّ الیه راجعون.

... زهما ډېر لوی نوم وو، خو له بده مرغه چي نه یې چا د لیکنو، نه د استادی، نه د پاکی او نه د وطن پالني قدر وکړ...بشپړ متن...

15.07.2018

دکتور عارف پژمان

دانشمند دلیرمعاصر،

استاد زهما  به ابدیت پیوست

دانشمند دلیر، پروفیسور علی محمد زهما،  یک روز پیش به ابدیت پیوست. در تمامی عمرم، آدمی به جوانمردی و جرات او کمتر دیده ام. زنده یاد ، چونان سپیدار، تجسم پایداری باغ بود. ایشان، به اسلوب آزادهٔ سربلند، ، درسرزمین آبایی اش،غریبانه زیست، در دوران داوود خانی ، خانه نشین بود؛ در طلیعهء قدرت یافتن حزب دموکراتیک خلق ، به زندان افتاد و درین اسارتگاه،شکنجه های طاقت فرسا دید. در همانحال استاد زهما ، از سامان دهنده گان نخستین ...ادامه...

01.07.2018

پوهنیار بشیر مومن

 جامعه شناسی همبسته گی

اصطلاح همبسته گی به عنوان یک مقوله سیاسی- جامعه شناسی است، و از لحاظ لغوی،پیوند، اتصال و ارتباط بین دو چیز یا دو تن را افاده منماید. به عبارت دیگر همبسته گی،  یعنی احساس مسوولیت متقابل بین چند نفر یا چند گروه است که از آگاهی و اراده برخوردار باشند که ممکن است  شامل پیوندهای انسانی و برادری بین انسانها به طور کلی و یا حتی وابسته گی متقابل حیات و منافع بین آنها باشد. هدف  از همبسته گی ملی هماهنگی ميان اجزای تشکيل دهنده کل نظام اجتماعی است. در جوامع سنتی پيوند های گوناگونی از قبيله تا مذهب و حکومت موجب همبسته گی جامعه می شد اما در عصر جديد، نوسازی و تحولات صنعتی ميان اجزای متجانس و همبسته قديم ناهماهنگی به وجود آورده است. از اين رو مسأله حفظ همبسته گی در سطح فرهنگی، اجتماعی و ملی يکی از موضوعات اصلی مورد علاقه در جوامع و نظام های در حال گذار است. همبسته گی قبل از هرچیز در معنائی عمیقش امری نسبی است و نه مطلق و در سطوح و میزانهای گوناگون در همگامی و همفکری اشخاص و جریانهای سیاسی و سازمانهای مدنی و قشرهای اجتماعی قابل مشاهده است.  وبه فهم  جامعه‌شناسی، این مقوله معنی را می‌رساند که بر پایه آن در سطح یک گروه یا یک جامعه، اعضا به یکدیگر وابسته‌ و به طور متقابل نیازمند یکدیگرند. اصطلاح همبسته گی اجتماعی (social cohesion) برای اولین بار توسط امیل دورکیم ( David mile Durkheim)جامعه شناس فرانسوی مطرح شد. همبسته گی اجتماعی در واقع شاخصی برای شناخت میزان وحدت وانسجام سازمان و جامعه است و شکل دیگر احساس تعلق و هم سرنوشتی  بین اعضای سازمان و جامعه را نشان می دهد. معلوم است که اجتماع  انسانی‌، شبکه‌های روابط بین افراد را به وجود می‌آورند که این روابط افراد را در واحدهای اجتماعی منسجم متحد می‌کند. با برخوردهای روزمره و رو در رو در...ادامه...

01.07.2018

ودان روښان

روسي چارواکي او طالبان د نشه یي توکو قاچاقو انحصار هڅه کوي

په دې وروستیو کې د اموسیند غاړې ته څېرمه پرتو سیمو کې د طالبانو جګړو په بې مخینې توګه په داسې بڼه  زور اخیستی چې له بده مرغه امنیتي ځواکونو ته په کې درنه مرګ ژوبله هم اووښتې ده.

په تازه پېښه کې طالبانو د تخار ولایت چا اب ولسوالۍ نواباد  سيمه نيولي او ۱۶ پوله ساتي سرتيري يې وژلي دي. سیمه ییز چارواکي وایي د پوسیتې وسلې، مهمات او نور لوژستیکي توکي هم طالبانو ته ...بشپړ متن...

26.06.2018

دستگیر روشنیالی

د حل تر ټولو ښه لاره په ټولنه کي د انساني ارزښتونو واکمني دی

د انساني ارزښتونو واګمني يوه تيوريکه فرضيه نه، بلکي يو واقعيت دی.

ټولنه د انسان کور دی او انسان بايد په مرکز کي وي.

ټولنه د ټولني جوړښتونه د انسان د کار محصول دي نو ولي انسان په مرکز کي نه وي؟

زه ځکه د انساني ارزښتونو په واکمني ټينگار کوم چي دا د ما او تا ارزښتونه دي. دا د هري...بشپړ متن...

 

16.06.2018

سید حمیدالله روغ

موضع جناب راوش

 و موضع جناب پدرام

چرا موضع ما نیست ؟

...ادعا هایی که جناب لطیف پدرام مطرح می کند ، که چقدر خلاف عادت هستند یا نیستند، به جایش؛ آن چه بیشتر جلب توجه می کند، این که با این ادعا ها یک شخصیت خلاف عادت در میدان سیاسی لنگر انداخته است که سخن سیاسی ما را دنگر انداخته است؛ معیار در این باره که ما سخن سیاسی نداریم، همین است که پدرام با نخودِ چلِ قومی همه آن چه را خودش چلندِ سیاست می نامد، ناچل ساخته است.

در این باره که پیام پدرام چی است، در ذیل پام می کنیم؛ اما اول تر این سوال پیش می براید که ما پدیده یی از رقم پدرام را در کجا مقام می کنیم؟ به این سوال ما جواب روشنی نداریم و به همین علت تا کنون هم ما به جای این که از مایۀ سخن وی بپرسیم، مثل این است که از سایۀ خود در یخن وی بترسیم؛ چرا ما کمتر به پدرام و رویکردش نام داده باشیم و بیشتر به وی و هرچه کرد دشنام داده باشیم؟ به مانند جناب شفیع عیار که می گوید...ادامه...

12.06.2018

حمید عبیدی

چه مینویسم ، چرا و چه گونه مینویسم و از همسخنانم چه چشمداشتی دارم 

 

 

06.06.2018

پوهاند دکتور سید خلیل الله هاشمیان چشم از جهان بست

با تاسف خبر یافتیم که پوهاند دکتور سید خلیل الله هاشمیان  چشم از جان بست.

پوهاند هاشمیان  سابق استاد پوهنځی ادبیات پوهنتون کابل ،  پس از مهاجرت  مجلهٔ‌ آیینهٔ افغانستان را بنیاد نهاد و سالیان طولانی منتشر ساخت.  

از پوهاند هاشمیان در   نشریات افغانی  مقالات زیادی روی مسایل ادبی، فرهنگی و سیاسی منتشر شده است. چند مقاله از پوهاند هاشمیان در آسمایی نیز منتشر شده است.

آسمایی وفات پوهاند هاشمیان را به خانواده و همکاران وی و همه فرهنگیان افغانستان تسلیت میگوید.

+

ورود به صفحهٔ‌ویژهٔ شادروان پوهاند هاشمیان در آسمایی

26.05.2018

ودان روښان 

له طالبانو پرته نور لوري هم د آی اس آی ډول ته لستوڼي اچوي

همدا اوس چې د افغانستان بېلابېلو کې ولایتونو کې جګړو زور اخیستی او هره ورځ له ښکېلو غاړو لسګونه کسان په کې وژل کېږي د نورو د ګټو له تمثیل پرته بله اخیسته نه شي ترې کېدی. په غزني، زابل، کندهار، فراه، غور، فاریاب، بادغیس، جوزجان، سرپل، کندوز، تخار، بدخشان، بغلان، ننګرهار، کونړ او نورو ولایتونو کې جګړې دومره زور اخیستی چې ان...بشپړ متن...

21.05.2018

دستگير روشنيالی

ستونزه چيري ده؟

-  حل  سياسي بدلون نه،  حل فرهنگي بدلون دی.

-  دلته دواړه انسان او سياست د فرهنگ په يرغمل بدل شوي دي.

- دا د انسان تر ټولو لويه ټولنيزه او رواني ستونزه دی چي په کار يي عقل او په ژوند يي خرافات واکمن وي.

- دلته بايد د ژوند کولو لاره  او د فکر کولو لوری بدل شي. ژوند عقلي او فکر خپلواک شي.

اعتراف بايد وکړو چي د ژغورولو لاره ...بشپړ متن...

 


20.05.2018

ودان روښان

ترهګر له توپیر پرته ټول وژني

د مبارکې روژې له دویم روژماتي وروسته او کله چې درېیم پیشلمي ته مسلمانو او بېوزله ننګریانو چمتووالی نیوه، دغه وخت د جلال اباد ښار په سپین غر کرکټ لوبغالي ځوانان ددې له پاره چې هېواد یې همدغه ګټلي بېسارې ویاړونه او د هېواد نوم لږ تر لږه له دې لارې   هسک کړي او هېواد ته نور ویاړونه هم راوړي، د هېواد بیرغ د نړۍ ګوټ ګوټ کې په بریا ورپوي خو غدار غلیم کله دغه حال زغملی شي نو ځکه خو یې دغه ځوانان چې له هیڅ لوري سره یې سیاسي تړاو نه درلود په درې پرله پسې چاودنو پر خپلو وینو...بشپړ متن...

19.05.2018

ف. هیرمند

 ارزیابی "امنیت ملی"

به سلسلۀ مقالۀ امنیت را بشناسیم  اینک در بارۀ امنیت ملی و کمی هم پیرامون امنیت منطقه یی نکاتی به تحلیل گرفته می شوند.

امنیت ملی مرکبۀ پیچیده  یی است که هم از تحولات داخلی خودش، هم از تحولات منطقه یی و هم از انکشافات بین المللی، اثر می بردارد، بالخصوص عوامل اساسی تعیین کننده در وضعیت امنیتی یک مملکت در داخل خود آن است، مردم آن، توانایی های اقتصادی آن، موقعیت تکاملی تأریخی و اجتماعی آن، نظام سیاسی حاکم بر آن، قابلیت های آن در تأمین حواج حیاتی، نظامی و دفاعی اش، ستراتیژی ها و سیاست های که در پیش میگیرد و محاسبۀ آن در پیامد اجرای این ستراتیژی ها و سیاست هایش بر وضعیت عمومی امنیتی آن و... در حوزۀ امنیت ملی یک کشور نمی توان عوامل وانگیزه های اثر گذار را محدود کرد، در حالی که می توان در حالات مشخص هر یک از عوامل و انگیزه های اثر گذار را درجه بندی نمود.

در بارۀ "امنیت ملی" در بسیاری از کشور ها تحقیقات و پژوهش هایی به عمل آمده است، در این مورد...ادامه...

 

10.05.2018

بهرام صادقی

اشرف غنی را دریابیم!

تاریخ ۳ ماه می ۲۰۱۸ توزیع تذکره های الکترونیک بعد از سالها جار وجنجال در پارلمان و رسانه ها میان طرفداران و مخالفین درج کلمهٔ افغان به حیث ملیت اتباع افغانستان، آغازیافت.  آغاز توزیع تذکره های الکترونیک گام بزرگی است برای تثبیت و تسجیل دقیق هویت افراد، تثبیت نفوس افغانستان و هزاران رقم احصاییوی که دانستن آن برای انکشاف  افغانستان شرط ضروری میباشد. حتی شفافیت انتخابات هم صرف در صورتی تأمین شده میتواند که هویت رأی دهنده گان با مشخصات بیومتریک شان تثبیت باشد. اما با آنهم برخی گروه های سیاسی از یکسو  در سخنرانی های روزمره شان بر شفافیت انتخابات تأکید میکنند ولی در عین حال در مقابل توزیع تذکره های الکترونیک سنگ اندازی میکنند.   اینها یا...ادامه...

10.05.2018

ودان روښان

د کانونو ساتنې ځانګړې امنیتي قطعې جوړېدل پرځای ګام!

د کانونو او پترولیم وزارت چارواکو ویلي چې ډېر ژر به د کانونو ساتنې او ناقانونه کان ایستنې مخنیوي له پاره ځانګړې امنیتي قطعه جوړه کړي. د کانونو او پترولیم وزارت ویاند عبدالقدیر مصطفی په دې وروستیو کې ویلي چې د دولت وسله والو مخالفینو د کانونو استخراج مخه نیولې، خو په وینایې ددې ستونزې حل له پاره به ځانګړې امنیتي قطعه...بشپړ متن...

 

08.05.2018

سیف  قا ضی زاده

قیام  پشتون ها در برابر نظامیان قدرتمند  پاکستان 

روزنا مه پرتیراژ تراوو (Trouw) ، چاپ کشور ها لند  ،  به تاریخ  : 3  می  2018 ، ص  12 و 13 خویش مطلب د لچسپی را در مورد حرکت تحفظ پشتونها به رهبری منظور پشتون به نشر سپرده که اینک متن دری  آن را حضور علاقه مندان و خوننده گان عزیز تقد یم میدارم  ، امید مورد د لچسپی  شان  قرار گیرد  .

*

اوایل جنوری 2018 ، موقعی که نقیب الله مسعود با جمع دوستانش دریکی از رستورانت ها شهر کراچی مصروف صرف غذا بود ، مردان مسلح وارد رستورانت شد ه ، پرسیدند که نقیب الله مسعود کیست ؟ بعد ازلحظه کوتاه  با شلیک گلوله  جسد بی روح نقیب الله  بر روی زمین رستورانت مشاهده شد . یک و نیم هفته پس پولیس کراچی نتیجه تحقیقات  را چنین اعلام کرد...ادامه...

07.05.2018

 ودان روښان 

غلیم غواړي له خوستوالو غچ واخلي

په دې کې شک نه شته چې خوستوال د نورو افغانانو په څېر دېر زړه ور، هوښیار او په وطن مین خلک دي. که د خوست اوسنۍ څېره له څو کاله مخکې سره پرتله کړﺉ په ښکاره به وګورﺉ چې خوستوالو ځوانانو د خپلو مټو په زور له سمندر ورهاخوا هغه د دوی په خپله ژبهپېرې (پورې) چې له دې ویې یې موخه عربي او د خلیج هېوادونو کې په خواریو ګټلې دنیا خپل کور، کلی او ښار ودان  کړي. خوستوالو نه چور او چپاول کړی، نه یې ونډ وهلی، نه یې په دولتي څوکیو د فساد له لارې پیسې ټولې کړي، نه یې له بهرنیانو سره د تړون او پتو ماملو له لارې پیسې وهلي چې بلډینګونه او لوړ پوړې ودانۍ پرې جوړې کړې بلکې د خپلې...بشپړ متن...

07.05.2018

ودان روښان

د پښتون ژغورنی غورځنګ ته څو مشوری

د خوشال بابا اروا به ایله اوس ښاده شوې وي چې په خپل ټول عمر یې په تاتره، نوښارو کوټ او نورو کې د بریاوو، ویاړونو، سرښندنو، تورو او مېړانو ترڅنګ کله ناکله داسې څه هم کړي وو چې بابا یې ډېر ځورولی و. همدغو ناکردو، نادودو، لنډ فکریو او خامو تمو د خوشال بابا زړه داسې شین کړی و چې په دغه شعر کې یې...بشپړ متن...

 

29.04.2018

ف. هیرمند

 امنیت را بشناسیم

امنیت همیشه نخستین پیشرط، ادامۀ حیات و پیشرفت و تکامل انسان و جامعه اش بوده است، ولی در زمان ناامن، در دنیای پر از مخاطره، بی رحم و نا مصون کنونی امنیت بیش از پیش کسب اهمیت جدی نموده است،   انسان با ابزار های متعدد مادی و غیر مادی ساخته شدۀ خودش، دنیا را به طور پیچیده یی ناامن ساخته است، چنان پیچیده که برای شناسایی امنیت لازم آمده است، تحقیق و تدقیق عمیقی به عمل آید، تحولات تکنولوژیک، و متیوولوژیک و نیز تولید و استفادۀ انواع جنگ افزار های نظامی و افزار های  پیچیدۀ  به ظاهرغیر حربی، تعریف و حوزۀ معنایی اصطلاح "امنیت" را خیلی بسط داده است، "امنیت" اگر دیروز ها در حوزه های نظامی و استخباراتی و دو سه ساحۀ دیگر مطرح بود امروز ها کمتر حوزه یی را می توان یافت که بعُد امنیتی...ادامه...

 

29.04.2018

پوهنیار بشیر مومن

 جامعه شناسی انقلاب

و رومانتیزم انقلاب

مطالعۀ انقلاب و پیآمدهای آن از مهمترین موضوعات تحقیق در علوم اجتماعی، بخصوص در بحث جامعه شناسی انقلاب محسوب می‌شود. و از آنجا که انقلاب به ندرت رخ می‌دهد، پیآمد های آنها زمینۀ مناسبی برای انجام تحقیقات علمی و طرح آزمون نظریه‌های جدید و در کل تلاش برای فهم بیشتر این پدیده تلقی می‌شود. ‏با رشد جامعه شناسی در قرن نوزدهم میلادی، بهره گیری از علوم مختلف برای بیان جریانهای اجتماعی نیز معمول گردید و در نتیجه بسیاری از اصطلاحات و واژه‌های رایج در علوم دیگر؛ چون علوم طبیعی و مانند آن در جامعه شناسی نیز بکار گرفته شد که از جمله می‌توان پی آمد های انقلاب را نام برد. در واقع مطالعۀ مسألۀ انقلاب؛ خاستگاه اختلال ها، بی ثباتی‌ها، شکاف‌ها و پیشگیری از بازگشت مجدد به گذشته است. ‏هر حکومتی و یا جامعه يیدر طول حیات خود سردچار مشکلات، دشواریها و تضادها می‌شود که اگر راه حلی را برای آنها جستجو نکند، طریق زوال و انحطاط را می‌پیماید. با مطالعۀ انقلاب‌های بزرگ در گذشته در می‌یابیم که مصلحان اجتماعی گامهای اولیه را با مؤفقیت بر می‌دارند و حکومت را ساقط و...ادامه...

 21.04.2018

سخن روز آسمایی

چند نکته در مورد اهمیت انتخابات پیشرو

 

15.04.2018

پوهنیار بشیر مومن

 جامعه شناسی خدایی خدمتگاران و جنبش حراست پشتونها

در نخست باید توصیح نمود، که نهضت‌ها، شورش‌های مردمی است، که در وجود  تشکل های اجتماعی و سازمانهای اجتماعی عرض وجود میکنند.  شورشهای ملی در اصل بخشی از تاریخ مبارزه با پدیده استعمار بوده‌اند.  و یا در داخل علیه استبداد بودند، مانند نهضت مشروطیت. اما، جنبش  یا تحریک، معمولاً مبارزاتی است که مردم یک سرزمین علیه استعمار برای استقلال کشور خود انجام می‌دهند. مانند جنگ اول، دوم، و سوم افغان -انگلیس.  در کنار این، جنبش هايی که به فعاليت انقلابی می پردازند، در جوامع امروزه، انواع مختلفی از جنبش های اجتماعی ديگر وجود دارد، که برخی  ديرپا و بعضی  بسيار زود گذر اند. جنبش های اجتماعی به همان اندازهٔ...ادامه...

ادامه ی مقالات ، تحلیل ها و تبصره ها....

صفحهٔ‌ویژهٔ رویاهای من برای افغانستان 

صفحه ی ویژه ی انتخابات  2014

لینک های مهم صفحات آسمایی:

کتاب ها

مباحثات و صفحات ویژه ورود به آرشيف عمومی آسمایی

صفحه ویژه ی مدیر مسوول آسمایی

 صفحه فرهنگی آسمایی

مطالب برگزیده از انترنت

صفحه ویژهٔ مباحثات دینی

آرشیف صفحه ی فرهنگ تفکر 

خبرگزاری ها ،‌ نشرات رادیویی و تلویزیونی